Phân biệt vị thuốc Tần Bì và Trần Bì

30 Th03, 2020 - Xem: 294

(YDuocVN) - Rất nhiều người nhầm tưởng rằng, tần bì và trần bì là hai tên gọi của một vị thuốc.

Thực ra đây là hai vị thuốc đông dược có nguồn gốc xuất xứ khác nhau và tác dụng của chúng cũng hoàn toàn khác nhau. Vậy bộ phận dùng làm thuốc của tần bì và trần bì là gì và chúng được dùng trị bệnh như thế nào?

Tần bì và trần bì được dùng rất phổ biến trong các phương thuốc cổ truyền và đều có bán trên thị trường nước ta. Tần bì họ nhài (Oleaceae); Trần bì họ cam (Rutaceae). Tần bì là vỏ cành, vỏ cây; Trần bì là vỏ quả. Tần bì thuộc nhóm thanh nhiệt táo thấp, chủ yếu dùng trị lỵ và táo kết đại tràng. Còn trần bì thuộc nhóm hành khí, chủ yếu dùng trị trướng khí, khí trệ. Công dụng cơ bản là khác nhau. Tuy nhiên chúng đều có thể dùng trị viêm phế quản.

Tần bì (còn gọi tần bạch bì): bộ phận dùng làm thuốc là vỏ thân hoặc vỏ cành của cây tần bì (Fraxinus rhychophylla  Hance.), hoặc đồng danh (Fraxinus chinensis Roxb.), họ nhài (Oleaceae). Tần bì xuất xứ ở Trung Quốc và nhập vào Việt Nam. Thu hái vào mùa xuân, thu, người ta bóc lấy vỏ thân, hoặc vỏ cành cây tần bì đem phơi hoặc sấy khô để làm thuốc. Về mặt hóa học, tần bì chứa các thành phần saponin, coumarin, tanin... Nước sắc tần bì có tác dụng ức chế lỵ trực khuẩn, trực khuẩn phó thương hàn, song cầu khuẩn viêm phổi. Tác dụng ức chế rất tốt với liên cầu khuẩn nhóm A. Glycosid toàn  phần của tần bì có tác dụng với lỵ trực khuẩn, cải thiện tuần hoàn huyết dịch. Tần bì còn có tác dụng chống viêm, chỉ ho, trừ đờm, giảm đau.

Vị thuốc Tần Bì

Theo Đông y, tần bì vị đắng, chát; tính hàn; quy kinh can, đởm, đại tràng; có công năng thanh nhiệt táo thấp, thu liễm, minh mục. Liều dùng chung từ 6-12g.

Trị viêm phế quản: Dùng viên nén tần bì, mỗi viên chứa 0,3g cao chế từ tần bì; mỗi lần uống 2 viên, ngày 2 lần.

Trị ngứa, sần da (ngưu bì điến dẫn đến da bị ngứa và dày lên như da trâu): tần bì 30g, nấu nước rửa hàng ngày.

Trị đại tràng táo kết: tần bì, đại hoàng, mỗi vị 6g, sắc uống ngày 1 thang.

Trị lỵ: tần bì, hoàng bá, mỗi vị 6g, sắc uống ngày 1 thang.

Trần bì (vỏ khô của quả quýt).

Trần bì (Pericarpium Citri reticulatae perenne): Bộ phận dùng làm thuốc là vỏ quả chín đã phơi hoặc sấy khô để lâu năm của cây quýt  (Citrus reticulata  Blanco), họ cam (Rutaceae). Trước khi dùng rửa sạch thật nhanh để tránh vị thuốc bị làm nát do nước. Để ráo nước rồi bóc bỏ các màng trắng ở bên trong. Thái chỉ, sao vàng hoặc sao đen. Trần bì chứa chủ yếu tinh dầu (Oleum Mandarin),  các flavonoid,  vitamin A, B.

Trần bì vị hơi đắng, mùi thơm đặc trưng, có tác dụng kích thích nhẹ vị tràng, làm tăng sự phân tiết dịch tiêu hóa, làm tăng sự bài trừ các khí tích trong ruột, chống loét đường ruột, hạ huyết áp, chống viêm. Nước sắc trần bì còn có tác dụng tăng sức co bóp của tim ếch cô lập, tác dụng giãn động mạch vành tim. Thành phần hesperidin trong trần bì có tác dụng  duy trì được tính thẩm thấu bình thường của mạch máu, giảm được tính giòn của mạch và rút ngắn được thời gian chảy máu trên động vật thí nghiệm. Trần bì sống, trần bì chế và tinh dầu trần bì đều có tác dụng chống ho, trừ đờm trên động vật thí nghiệm.

Theo y học cổ truyền, trần bì có vị đắng, cay, tính ấm, vào 2 kinh tỳ, phế. Tác dụng hành khí, hòa vị, chỉ nôn, chỉ tả, hóa đàm ráo thấp, chỉ ho. Liều dùng chung 4-12g.

Trị ho, đờm nhiều, dính,  bứt rứt trong lồng ngực, tiêu hóa kém: trần bì, bán hạ (chế), bạch linh, cam thảo, mỗi vị 10g, sắc uống.

Trị ợ hơi, ngực bụng đầy trướng, đau, buồn nôn: trần bì, bạc hà, tô diệp, sinh khương, hoàng liên, mộc hương, mỗi vị từ 10-12g, sắc uống.

Trị  đau bụng do lạnh: trần bì, can khương, thương truật, tô diệp, nam mộc hương, hậu phác, mỗi vị 10-12g, sắc uống.

Trị các bệnh khí trệ, huyết ứ, gây đau đớn cơ nhục, bế kinh, đau bụng kinh, đau dạ dày, ruột..: trần bì phối hợp với hương phụ, ích mẫu, nga truật...

Trị viêm tuyến vú cấp tính: trần bì 30g, cam thảo 6g, sắc uống.

Theo GS.TS. Phạm Xuân Sinh - Sức khỏe và đời sống

BÀI VIẾT CÙNG CHUYÊN MỤC

Dành dành vừa là cây cảnh và cây thuốc 18 Th04

Dành dành vừa là cây cảnh và cây thuốc

YDuocvn.vn - Cây dành dành họ cà phê, được người chơi cây cảnh rất ưa chuộng. Cây cao khoảng 1-2m, có lá xanh tốt quanh năm, ít rụng lá; mùa hè nở hoa và mùa thu cho trái. Ngoài tác dụng là cây cảnh, dành dành còn là 1 cây thuốc hữu hiệu, hãy cùng Y Dược Việt Nam khám phá chúng.

Bài thuốc trị chứng Thấp Ôn 15 Th04

Bài thuốc trị chứng Thấp Ôn

YDuocvn.vn - Thấp ôn là một loại bệnh thấp nhiệt hay gặp vào mùa mưa nhiều, ẩm thấp. Đặc điểm của bệnh phát ra chậm, thể bệnh dây dưa, kéo dài.Người bệnh sốt nhẹ, sợ lạnh, đau người, nặng đầu, bĩ tức vùng ngực và thượng vị...Hãy cùng Y Dược Việt Nam đi tìm vị thuộc trị chứng Thấp ôn

Nữ Trinh Tử chữa hoa mắt chóng mặt, tóc bạc sớm 12 Th04

Nữ Trinh Tử chữa hoa mắt chóng mặt, tóc bạc sớm

YDuocvn.vn - Nữ trinh tử là vị thuốc bắc. Bộ phận dùng làm thuốc là quả chín phơi khô của cây nữ trinh(Ligustum lucidum Ait, họ nhài Oleaceae).

Phân biệt vị thuốc Tần Bì và Trần Bì 30 Th03

Phân biệt vị thuốc Tần Bì và Trần Bì

(YDuocVN) - Rất nhiều người nhầm tưởng rằng, tần bì và trần bì là hai tên gọi của một vị thuốc.

10 bài thuốc hay từ Dưa Chuột 28 Th03

10 bài thuốc hay từ Dưa Chuột

(YDuocVN) - Dưa chuột là một trong những loại quả được dùng phổ biến ở nước ta để làm thức ăn và làm thuốc. Trong sách Bản thảo cương mục, danh y Lý Thời Trân đã viết : “Hoàng qua, khí vị cam hàn, thanh nhiệt giải khát, lợi tiểu tiện”.Trong dân gian cũng lưu truyền khá nhiều các bài thuốc sử dụng dưa chuột để chữa bệnh và giải khát.

3 bài thuốc dân gian có tác dụng long đờm 11 Th03

3 bài thuốc dân gian có tác dụng long đờm

(YDuocVN) - 3 bài thuốc dân gian của người phương Tây từ gừng, củ hành tây hay cải ngựa sau có tác dụng làm long đờm khi bạn bị ho.

Dây Bình Bát giải nhiệt, giúp trị tiểu đường 28 Th02

Dây Bình Bát giải nhiệt, giúp trị tiểu đường

(YDuocVN) - Dây Bình Bát còn gọi mãng bát, bình bát… Tên Đông y là hồng qua, tên khoa học Cociniagrandis L., là loại dây leo thuộc họ bầu bí.

Bài thuốc chữa đau nhức xương khớp từ cây Xấu Hổ 23 Th02

Bài thuốc chữa đau nhức xương khớp từ cây Xấu Hổ

(YDuocVN) - Đau nhức xương khớp là căn bệnh không gây nguy hiểm đến tính mạng nhưng nó gây khó chịu và bất tiện đau nhức cho những ai mắc phải.

Bài thuốc chữa phù khi mang thai 17 Th02

Bài thuốc chữa phù khi mang thai

(YDuocVN) - Nhiều phụ nữ khi mang thai thường bị phù vào tháng thứ ba, tư và sáu, bảy. Khi bị phù, chị em cần được theo dõi huyết áp, protein niệu... để đề phòng chứng sản giật.

Thứ nhiều người nhìn thấy đã sợ lại là "thần dược" chữa bệnh 14 Th01

Thứ nhiều người nhìn thấy đã sợ lại là "thần dược" chữa bệnh

(YDuocVN) - Theo Đông y, tang phiêu tiêu vị ngọt mặn, tính bình; vào kinh can và thận. Có tác dụng ích thận cố tinh, bổ hư, xúc niệu.

Cách trị ho bằng phương pháp dân gian 09 Th01

Cách trị ho bằng phương pháp dân gian

(YDuocVN) - Ho là một phản ứng tự nhiên của cơ thể nhằm tống dị vật ra bên ngoài qua đường hô hấp. Nhưng nếu để tình trạng này kéo dài sẽ dẫn tới những biến chứng không tốt. Vì vậy bài viết này sẽ hướng dẫn bạn một số cách trị ho đơn giản tại nhà.

Rau diếp cá - 'khắc tinh' của sỏi thận 05 Th01

Rau diếp cá - 'khắc tinh' của sỏi thận

(YDuocVN) - Người ta nói nhiều đến công dụng chữa bệnh trĩ của diếp cá mà không mấy ai biết rằng, loại rau ăn này còn có thể chữa bệnh sỏi thận cực kỳ hiệu quả.

Xem địa chỉ doanh nghiệp
Gọi ngay
Để lại lời nhắn cho chúng tôi